ഇസ്‌താംബൂൾ: തുർക്കിയും ഖത്തറും തമ്മിൽ നിർണായക പ്രതിരോധ കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. തുർക്കി പ്രസിഡന്റ് റജബ് ത്വയ്യിബ് എർദോഗനും ഖത്തർ അമീർ ഷെയ്ഖ് തമീം ബിൻ ഹമദ് അൽ താനിയും തമ്മിൽ ഇസ്‌താംബൂളിൽ നടന്ന കൂടിക്കാഴ്‌ചയിലാണ് പുതിയ പ്രതിരോധ കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചത്. മിഡിൽ ഈസ്‌റ്റിലെ തുടർച്ചയായ സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിലും സൈനിക സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്താനും പ്രാദേശിക സുരക്ഷ മെച്ചപ്പെടുത്താനും കരാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
ഇരു രാജ്യങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഏതെങ്കിലും ബാഹ്യ സായുധ ആക്രമണത്തിനെതിരെ ഏകീകൃത നിലപാട് സ്വീകരിക്കുമെന്ന് ഇരു രാജ്യങ്ങളും പ്രതിജ്ഞയെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കരാർ പ്രകാരം, സുരക്ഷാ ഭീഷണികൾ, പ്രാദേശിക, അന്തർദേശീയ സംഭവവികാസങ്ങൾ, പ്രതിരോധ നയങ്ങൾ എന്നിവയിൽ തുർക്കിയും ഖത്തറും പരസ്‌പരം കൂടിയാലോചിക്കും.
സംയുക്ത സൈനിക അഭ്യാസങ്ങൾ, പ്രതിരോധ വ്യവസായ പദ്ധതികൾ, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പരിശീലനം എന്നിവയിലൂടെ സഹകരണം വിപുലീകരിക്കാനും ഇരുകൂട്ടരും സമ്മതിച്ചു. തങ്ങളുടെ തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം പരസ്‌പരം പരമാധികാരവും പ്രാദേശിക സമഗ്രതയും സംരക്ഷിക്കാനുള്ള അവരുടെ ഉദ്ദേശ്യത്തെ കരാർ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
ഗൾഫ് മേഖലയിൽ വർധിച്ചുവരുന്ന സുരക്ഷാ ആശങ്കകൾ കാരണം കരാർ പ്രത്യേകിച്ചും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. തുർക്കിയും ഖത്തറും അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സൈനിക ബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്, തുർക്കിക്ക് ഇതിനകം തന്നെ ഖത്തറിൽ സൈനിക സാന്നിധ്യമുണ്ട്. പ്രാദേശിക രാജ്യങ്ങൾ അവരുടെ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കുന്ന സമയത്ത് അവരുടെ പ്രതിരോധ ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മറ്റൊരു ചട്ടക്കൂട് പുതിയ കരാർ നൽകുന്നു.
ഗൾഫിൽ വീണ്ടും യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത് തടയുകയും ചർച്ചകൾക്കും സമാധാനത്തിനും അടിത്തറയിടുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും തുർക്കി പ്രസിഡന്റ് എർദോഗൻ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. പ്രതിരോധ സഹകരണത്തോടൊപ്പം, ഇരു രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ ഊർജ്ജ പങ്കാളിത്തം, പ്രത്യേകിച്ച് ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതക (എൽഎൻജി) വ്യാപാരത്തിൽ വിപുലീകരിക്കാൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഓഗസ്‌റ്റിൽ മക്കയിൽ തുർക്കിയും സൗദി അറേബ്യയും പാകിസ്ഥാനും പ്രത്യേക സംയുക്ത പ്രതിരോധ കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചതിന് ശേഷമാണ് ഈ വികസനം. ആ ത്രിരാഷ്ട്ര കരാർ പ്രകാരം, ഒരു അംഗത്തിന് നേരെയുള്ള ആക്രമണം എല്ലാവർക്കുമെതിരായ ആക്രമണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തുർക്കിയുടെ പാർലമെന്റ് നവംബറിൽ ആ കരാർ അംഗീകരിച്ചു, അതിന്റെ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് സൈനിക പിന്തുണ നൽകാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഇത്രയൊക്കെ ആണെങ്കിലും ഒരു ആക്രമണമുണ്ടായാൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന സൈനിക പ്രതികരണം ഉൾപ്പെടെ പുതിയ തുർക്കി-ഖത്തർ കരാറിലെ കൃത്യമായ പ്രവർത്തന വ്യവസ്ഥകൾ പരസ്യമായി വിശദമാക്കിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ, തുർക്കി-സൗദി അറേബ്യ-പാകിസ്ഥാൻ കരാറിന്റെ അതേ കൂട്ടായ പ്രതിരോധ സംവിധാനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതാൻ കഴിയില്ല
ഇത്രയൊക്കെ ആണെങ്കിലും ഒരു ആക്രമണമുണ്ടായാൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന സൈനിക പ്രതികരണം ഉൾപ്പെടെ പുതിയ തുർക്കി-ഖത്തർ കരാറിലെ കൃത്യമായ പ്രവർത്തന വ്യവസ്ഥകൾ പരസ്യമായി വിശദമാക്കിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ, തുർക്കി-സൗദി അറേബ്യ-പാകിസ്ഥാൻ കരാറിന്റെ അതേ കൂട്ടായ പ്രതിരോധ സംവിധാനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതാൻ കഴിയില്ല. മൊത്തത്തിൽ, ഈ കരാർ ഗൾഫിലെ തുർക്കിയുടെ തന്ത്രപരവും സൈനികവുമായ ബന്ധങ്ങളുടെ കൂടുതൽ വിപുലീകരണത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. മിഡിൽ ഈസ്‌റ്റിലെ അസ്ഥിരതയ്ക്കിടയിൽ പ്രതിരോധ പങ്കാളിത്തവും പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ സഹകരണവും ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ഖത്തറിന്റെ ശ്രമങ്ങളും ഇത് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.
